Boekenplanken trekken een enorme hoeveelheid stof aan, dat van een bron van trots verandert in een bron van allergieën en nare geurtjes. In de jaren dat ik met privéarchieven heb gewerkt, heb ik een paar beproefde manieren gevonden om snel de ruggen en kaften er weer perfect uit te laten zien, zonder gebruik te maken van agressieve chemicaliën.
Basis hulpmiddelen voor bibliotheekonderhoud
Om droge patina goed te verwijderen is een minimale set gereedschappen nodig. De belangrijkste regel is om zo zacht mogelijke materialen te gebruiken die geen krassen maken op boekbanden of oud papier beschadigen.
-
Pluizige borstel van natuurlijke pool
-
Schone doek van microvezel
-
Stofzuiger met opzetstuk voor het reinigen van gestoffeerde meubelen
-
speciaal antistatisch bezemrol
Technieken voor het correct bijsnijden van randen en pagina’s
De grootste ophoping van vuil bevindt zich altijd aan de bovenrand. Je moet vanaf dit deel beginnen met schoonmaken, nadat je het boek van de plank hebt gehaald. De bewegingen moeten licht zijn, gericht van de rug naar de rand van de pagina.
Een belangrijk geheim: pak het boek tijdens het afstoffen altijd stevig met beide handen vast, zodat kleine restjes niet diep tussen de pagina’s vallen.
Als er hardnekkige vlekken op de kaft zijn ontstaan, kan een lichte mechanische handeling worden toegepast. Het gebruik van een vochtige omgeving is ten strengste verboden voor antieke kopieën, omdat vocht de pulpvezels onmiddellijk zal vervormen.
Ruimte organiseren om te beschermen tegen vlekken
Als u uw afdrukmedia op de juiste manier rangschikt, hoeft u ze veel minder vaak schoon te maken. Hoe minder open vlakken beschikbaar zijn voor luchtcirculatie, hoe schoner uw planken blijven.
-
Waardevolle kopieën achter glazen deuren bewaren
-
Ventileer de ruimte regelmatig om de concentratie zwevende deeltjes te verminderen
-
Een optimaal vochtigheidsniveau in de ruimte handhaven
Plaats de volumes op de rekken dicht bij elkaar, maar zonder overmatige druk op de zijkanten – dit minimaliseert de ruimte voor vuil om zich af te zetten op de bovenranden.
De keuze van het opbergmeubel heeft een directe invloed op het behoud van je collectie. Onder de juiste omstandigheden is een algemene reiniging slechts een paar keer per jaar nodig.
Auteur: Emma van den Berg, restaurateur van archiefdocumenten en specialist in het zorgvuldig schoonmaken in huis. In de loop der jaren heeft ze meer dan honderd zeldzame gedrukte publicaties gerestaureerd met uitsluitend veilige en natuurlijke schoonmaakmethoden.
Regelmatig en goed onderhoud van je bibliotheek thuis houdt je planken esthetisch mooi en beschermt je luchtwegen tegen irriterende stoffen.
Veelgestelde vragen:
Kunnen de hoezen worden afgenomen met een vochtige doek?
Het gebruik van een licht vochtige doek is alleen toegestaan voor moderne glanzende uitgaven, mits het oppervlak direct wordt drooggewreven.
Hoe verwijder je de muffe geur van oude pagina’s?
Leg de publicatie een paar dagen in een goed afgesloten plastic bak met zuiveringszout, waarbij je direct contact van het natuurlijke poeder met het papier vermijdt.
Is een gewone stofzuiger geschikt voor het reinigen van kwetsbare boekdelen?
Een stofzuiger mag alleen worden gebruikt op de laagste vermogensstand en alleen in combinatie met een speciaal opzetstuk met zachte borstel.
Waarom hoopt vuil zich zo snel op op boeken?
Papier heeft de eigenschap om statische elektriciteit op te hopen, wat werkt als een magneet voor microscopisch kleine deeltjes die door de lucht vliegen.
Wat zijn de gevaren van stof op open boekenplanken?
Het biedt een ideale broedplaats voor huisstofmijt en is vaak de oorzaak van chronische allergische reacties.
Hoe vaak moet een bibliotheek thuis volledig worden gereinigd?
Twee keer per jaar elk volume grondig schoonmaken is voldoende om de hele collectie in perfecte staat te houden.
